Dış Gebelik Tedavisi
Normal döllenmede yumurta rahim içinde, kendisi için oluşturulan yere yerleşir. Döllenmiş yumurtanın normal yerinden başka bir yerde tutunmasına ve büyümesine dış gebelik adı verilir, zamanında tedavi edilmediği takdirde ölümcül sonuçları vardır. Bazı ülkelerde anne ölümlerinin önemli nedenlerinden biri olmasına rağmen gelişmiş ülkelerde dış gebelikten dolayı ölüm vakası oldukça azdır.
Dış Gebelik Neden Olur? Risk Faktörleri Nelerdir?
Döllenmiş yumurta rahim içine doğru ilerlerken, tüpteki yolculuğunu yavaşlatan veya engelleyen herhangi bir durum dış gebeliğe zemin hazırlayabilir. Vakaların yaklaşık yarısı tüplere bağlı sorunlardan kaynaklanır.
Risk Faktörleri Şunlardır:
- Tüp Hasarları: Geçirilmiş karın içi cerrahiler, enfeksiyonlar (özellikle tüberküloz), tümöral yapılar veya endometriozis gibi tüpte yapışıklığa neden olan durumlar.
- Geçirilmiş Dış Gebelik: Daha önce dış gebelik geçiren kadınlarda, tüp alınsın veya alınmasın tekrarlama riski %10 civarındadır.
- Korunma Yöntemleri: Doğum kontrol hapları genel riski azaltırken, sadece progesteron içeren haplar riski 5 kat artırabilir. Ayrıca spiral (RİA) kullanan kadınlarda gebelik oluşma ihtimali düşük (%2) olsa da, oluşan gebeliğin dış gebelik olma ihtimali %17‘ye kadar çıkabilir.
- Kısırlık Tedavileri: Tedavi gören kadınlarda dış gebelik ihtimali artış göstermektedir.
Dış Gebelik Nasıl Anlaşılır?
Dış Gebelik Nasıl Anlaşılır?
Dış gebelik tablosu her zaman net belirtiler vermeyebilir, ancak en sık görülen şikayetler şunlardır:
- Adet gecikmesi (Rötar)
- Vajinal kanama
- Karın ve kasık ağrısı (Büyüyen gebeliğin tüpü germesine bağlı)
Önemli Uyarı: İlerlemiş ve hızlı seyreden vakalarda, tüp yırtılarak karın içine ciddi kanamaya (iç kanama) neden olabilir. Bu, hayati tehlike oluşturan acil bir durumdur.
Tanı Yöntemleri
Erken tanı, cerrahiye gerek kalmadan ilaçla tedavi şansı sunduğu için hayati önem taşır.
Beta HCG Takibi: Normal gebeliklerde kandaki gebelik hormonu (Beta HCG) 48 saatte bir yaklaşık 2 katına çıkmalıdır. Bu artışın görülmediği durumlarda dış gebelik veya düşük şüphesi oluşur. Ayrıca HCG değeri 2000 IU/ml üzerindeyken ultrasonda rahim içinde kese görülmezse dış gebelik düşünülür.
Progesteron Seviyesi: Normal gebelikte 25 mg/ml üzerinde olan bu değer, dış gebelikte genellikle 5-25 mg/ml arasındadır.
Ultrasonografi ve Biyopsi: Erken dönemde ultrasonda tanı koymak zordur. Rahim içinden alınan biyopside gebelik dokusuna rastlanmaması (Aria-Stella reaksiyonu) tanıyı destekler.
Dış Gebelik Tedavisi
Tedavi planı; gebeliğin haftasına, hastanın genel durumuna ve kanama varlığına göre belirlenir.
1. İlaç Tedavisi (Metotreksat)
Erken teşhis edilen, tüpün henüz zarar görmediği ve iç kanamanın olmadığı uygun vakalarda ameliyatsız çözüm mümkündür.
- Başarı Oranı: Uygun vakalarda %88-92 oranında başarı sağlanır.
- Kriterler: HCG değeri 2000’in altında olmalı, hastanın karaciğer/böbrek fonksiyonları sağlıklı olmalı ve genel durumu iyi olmalıdır.
2. Cerrahi Tedavi (Ameliyat)
İç kanama ile seyreden veya ilaç tedavisine uygun olmayan hastalarda cerrahi şarttır. Ameliyat Açık veya Kapalı (Laparoskopik) yöntemle yapılabilir.